Skip to main content
Baas

Op naar een superteam

Trainingen om het teamspirit op te krikken worden vaak vergeleken met bedrijfsuitjes. Niet zo verwonderlijk als je ziet hoe creatief, muzikaal en sportief het aanbod anno 2002 is: percussie spelen bij Percament Percussie Events, ijssculpturen maken en een doe-het-zelf thema feest bij Dodo Productions, avontuurlijke grottentocht, vlotten bouwen en raften bij Juventa en toneelspelen bij Living Tale Trainingen Nederland. Dit is slechts een greep uit het totale aanbod dat minstens dertig pagina’s in deze Financials Only in beslag zou nemen.

Veel organisaties zijn niet happig op deze activiteiten vanwege de lichamelijk inspanning. Dat ze wel tot onvergetelijke momenten kunnen leiden weet ook Paul Almekinders, financieel manager bij Stichting Examens Assurantiebedrijf (SEA): ‘Vorig jaar november hebben we met de vijf afdelingshoofden een tweedaagse teambuildingstraining gevolgd bij Inspiration Training. We hebben op het strand van Noordwijk een zandkasteel gemaakt. Dit bouwproject moest weergeven hoe onze organisatie er in de toekomst uitzag. Het waaide gigantisch. Alle emmers vlogen de lucht in! Toen ik ‘s avonds thuis kwam zat het zand in alle denkbare naden van mijn kleding. De foto op het bureau van de directeur doet ons nog elke dag herinneren aan die dag.’

Mooie beeldspraak

Een gezamenlijke visieontwikkeling is een van de middelen om te komen tot een effectief en efficiënt team. Ook communicatieverbetering, feedback leren geven en ontvangen en het opbrengen van begrip voor elkaars handelen, normen en waarden dragen hieraan bij. Maar hoe weet een bedrijf wat voor type teambuildingscursus aansluit bij de problemen van een team binnen een organisatie? Om daar achter te komen bespreekt de organisatie tijdens een kennismakingsgesprek met het communicatie- of trainingsbureau wat zij wil bereiken. Aan de hand daarvan wordt een training samengesteld. ‘Soms staat het huis al. Dan hoef je alleen nog maar de fundamenten te verstevigen, er leuke ramen in te zetten of de scheur in de gevel te repareren. Soms staat het huis nog helemaal niet. Dan ga je dat bouwen,’ Keesjan Deelstra, trainer bij Inspiration Training in Amsterdam houdt er een mooie beeldspraak op na.

In- of outdoor activiteiten dienen als ondersteunend middel om de doelstellingen van de training, zoals communicatieverbetering of leren feedback geven, te behalen. Linda Houthoff, directeur van Bureau Houthoff in Den Haag, maakt hier bewust gebruik van. ‘Op het werk heeft iedereen zijn eigen functie, waarmee een mate van macht gemoeid is. Tijdens de training wordt qua activiteiten van het geijkte pad afgeweken en daardoor vallen de machtsverhoudingen grotendeels weg. Hierdoor is de kans groot dat er in ene een hele andere leider aan het hoofd van de groep staat. Dat kan hele verrassende momenten opleveren.’

Automatische piloot

Inspiration Training biedt geen outdoor trainingen aan maar maakt onder meer gebruik van financiële spellen gericht op zelfkennis, creatieve intelligentie en communicatie. Keesjan Deelstra is van mening dat deze activiteiten juist een belangrijke functie hebben bij het bereiken van de gestelde doelstellingen: ‘Wij gaan uit van ervarend leren. We merken dat mensen beter leren als ze alle zintuigen gebruiken, ontspannen zijn en de prestatienorm wegvalt. Ook beginnen de deelnemers op hetzelfde punt, omdat ze een opdracht krijgen waar nog niemand ervaring mee heeft. Omdat ze zich voor de volle honderd procent moeten inzetten om te kunnen winnen, en dat willen ze bijna allemaal, kunnen ze niet op de automatische piloot vertrouwen.’

Korte spanningsboog

’t Hart Communicatie in Bunschoten biedt thema- en persoonsgerichte trainingen aan die over het algemeen gericht zijn op communicatie- verbetering. De praktijk, het proces en de persoon staan hierbij centraal (3p methode). Dit communicatiebureau maakt geen gebruik van in- of outdoor activiteiten. Hans ’t Hart, trainer en coach: ‘De opdrachten nemen veel tijd in beslag. Om tot een oplossing voor communicatieproblemen te komen moet je praten. Gevoelens die het gevolg zijn van slechte communicatie komen pas tot ontlading als je er woorden aangeeft. Dit kun je dus beter meteen doen. Ook komen de argumenten voor de feedback die tijdens de trainingen gegeven worden vaak niet aan de orde bij spellen of opdrachten. Veel mensen schuwen om die te bespreken. Het nadeel van een training zonder fun-aspect is dat deze geestelijk veel energie vraagt. Als de spanningsboog van de deelnemers korter is dan de training vereist is dat lastig. Ook kunnen machtsstructuren invloed hebben op de feedback die gegeven wordt.’

Bij communicatieverbetering is het belangrijk om toe te geven aan je gevoel, zodat je samen tot een oplossing kunt komen. Hierbij speelt de trainer een belangrijke rol. Hans ’t Hart: ‘Tijdens een training gaven zes supervisoren elkaar feedback. Over een deelnemer werd gezegd dat hij altijd zo stug was en muurtjes om zich heen bouwde. Ik zei tegen hem dat dit niet zonder reden was. Als zijn collega’s zouden zien hoe hij werkelijk was zouden de sluizen van emotie doorbreken. Ik had het nog niet gezegd of hij begon te huilen. Hij vertelde dat hij zich zoveel mogelijk afsloot voor iedereen omdat hij op punt van overspannen stond. Iedereen wilde toen zijn eigen persoonlijke verhaal vertellen en mij hadden ze niet meer nodig. Kortom: durf die knop om te zetten.’

Grond instampen

Ook bij de procesbegeleiding is de aanwezigheid van de trainer noodzakelijk. Ad van den Berg, salarisadministrateur bij woningbouwvereniging Haag Wonen, kwam na fusering van de organisatie in een situatie terecht die vaak voorkomt: de twee bedrijfsculturen botsten. Daartoe besloot de organisatie vier maanden geleden bij ’t Hart Communicatie een teambuildingscursus te volgen. ‘Verbaal waren het zeer intensieve dagen doordat we door middel van een rondetafelgesprek een swot analyse maakten van de werknemers. Op een gegeven moment liep het gesprek uit de hand. Sommige mensen probeerden kostte wat kost iemands karaktertrekken naar boven te halen. De trainer heeft toen ingegrepen.’

Organisaties krijgen bij Bureau Houthoff onder meer de opdracht als team een project op te zetten, zoals het bouwen van een bakfiets. Hiertoe krijgen alle deelnemers een kaart met daarop de opdracht een onderdeel in elkaar te zetten. Deze sluiten vaak niet op elkaar aan. Linda Houthoff: ‘Wat gaan ze doen? Als een gek voor zich werken. Dat is lachen, gieren brullen, maar leidt niet tot een mooi vervoermiddel op twee wielen. Het is de taak van de trainer om dat op een integere manier op te pakken en iemand niet de grond in te stampen omdat er slecht gecommuniceerd is.’

De vraag naar trainingen om het teamspirit op te schroeven vanuit de financieel-administratieve sector is beperkt ten opzichte van andere branches. Ook hier speelt de trainer volgens Hans ’t Hart een belangrijke rol. ‘Ik denk dat veel mensen slechte ervaringen hebben met procesbegeleiding. Als je deelnemers op een verkeerde wijze aanmoedigt of juist helemaal niet ingrijpt, escaleert de boel. Ook vinden veel mensen de trainingen te confronterend omdat ze vaak persoonlijk zijn. Het komt allemaal te dichtbij.’

Autosleutels inzetten

Linda Houthoff denkt dat de drukte in de financiële wereld een belangrijke oorzaak is. ‘Veel bedrijven nemen niet de tijd om een pas op de plaats te maken en na te denken over essentiële vragen om te kunnen overleven: waar willen wij over vijf jaar staan en hoe gaan we dat bereiken? Een organisatie is dan net een rijdende trein die maar voortdendert. Soms blijft ie op de rails en soms gaat ie de afgrond in. Ook de perceptie van teambuilding speelt een rol. ‘Ze denken vaak ‘Nu moet ik mezelf bloot gaan geven en er gaat zo iemand aan mij lopen peuteren. Zo komen ze ook binnen.’
Maar de sceptische houding verandert vaak in no-time in enthousiasme. Vooral als het er iets te winnen valt zoals bij CQ game bij Inspiration Training. Deelnemers zetten bij aanvang van het spel echt geld in dat uiteindelijk aan de winnaars als prijzengeld wordt uitgekeerd. Vervolgens geven ze een presentatie die gerelateerd is aan de communicatie- of trainingsdoelstellingen van de opdrachtgever. Keesjan Deelstra: ‘Op een gegeven moment werd iemand zo fanatiek: die zette zijn autosleutels in! Toen hebben we gezegd ‘doe dat nou maar niet’, maar hij wilde het per se doen. En iedereen wilde die natuurlijk hebben. Gelukkig bepalen wij de duur van het spel. Je snapt dat het spel toen per ongeluk snel afgelopen was. Het was wel een lease-auto hoor.’
Na afloop van de trainingen vindt er een evaluatie plaats. Vaak houden trainingsbureaus een tweede evaluatie op een terugkomdag. ‘We laten ze niet zomaar zwemmen, hoor,’ aldus Linda Houthoff.